Tha Màlcolm agus Sorcha nan inbhich anns an sgeulachd.
Bha an geamhradh air tighinn air a’ Ghàidhealtachd ann an 1746, agus bha an taigh beag air bruaich Loch Tréig fo shneachd. Bha Màlcolm MacDhòmhnaill, fear ochd air fhichead bliadhna, a’ cumail an teine beò leis na fiodhan mu dheireadh. Bha a phiuthar, Sorcha, sia bliadhna air fhichead, na suidhe air an stòl chloiche, a falt dubh fliuch bhon uisge a thug i a-steach. Bha am màthair is an athair marbh o chionn dà bhliadhna, agus cha robh duine eile air an àite.
“Tha an sneachd a’ dùnadh an rathaid,” thuirt i, a guth ìosal. “Cha tig duine a-nochd.”
Choimhead Màlcolm oirre. Bha a lèine lìn fliuch ris a’ chraiceann, agus chunnaic e loidhne a cìochan fon aodach. Cha bu chòir dha sin fhaicinn. Bha e eòlach air an lagh, agus air na bha an sagart ag ràdh. Ach bha an taigh beag, agus bha iad leotha fhèin o chionn fhada.
“Thig dlùth ris an teine,” thuirt e. “Tha thu a’ crith.”
Ghluais i. Shuidh i air an làr ri thaobh, a gualainn ris a ghualainn. Bha fàileadh a falt mar fhraoch fliuch. Chuir e a làmh mu timcheall oirre gun smaoineachadh, mar a rinn e nuair a bha iad òg agus an oidhche fuar. Ach cha robh iad òg a-nis.
“Màlcolm,” thuirt i, agus cha do ghluais i air falbh.
“Tha fhios agam,” fhreagair e. “Cha bu chòir.”
“Cha tig duine,” thuirt i a-rithist. Chuir i a làmh air a chneas. Bha an craiceann teth. Dh’fhosgail i a lèine agus chuir i a beul air a bhroilleach, a teanga a’ blasad salainn is deathach na mònach. Ghearr e anail. Thog e a ceann agus phòg e i, slaodach an toiseach, an uair sin nas cruaidhe. Bha a beul blàth agus fosgailte.
Thug i a lèine dhith. Bha a cìochan geal anns an solas teine, na sineach dorcha. Chuir e a bheul orra, a’ deoghal, a’ bìdeadh gu socair gus an do rinn i fuaim bheag na h-amhaich. Thog i a drathais lìn agus shuidh i air a ghlùinean, a casan mun cuairt air. Bha i fliuch mu thràth. Chuir i a làmh sìos agus thug i a-mach e, cruaidh agus teth na làimh.
“Ma nì sinn seo,” thuirt e, “chan eil tilleadh ann.”
“Tha mi ag iarraidh thu,” thuirt i. “Chan eil duine eile ann.”
Shleamhnaich i sìos air. Chaidh e a-steach innte ann an aon ghluasad slaodach. Dh’èigh i gu h-ìosal, a h-ingnean na ghualainn. Ghluais iad còmhla ris an teine a’ leum, an corp aice a’ bualadh ris a chorp aige, a cìochan an aghaidh a bhroilleach. Bha i teann mun cuairt air, blàth agus fliuch, agus gach turas a thog i i fhèin agus a leig i i fhèin sìos, chaill e pìos eile de na bha e a’ cumail air ais.
Phòg e a muineal, a gualainn, a beul. “Sorcha.”
“Na stad,” thuirt i. Chuir i a casan na bu teinne. Thàinig an crith oirre an toiseach, a corp a’ teannachadh, a guth a’ briseadh. Lean esan i, a’ lìonadh innte, a aghaidh na falt.
Shuidh iad mar sin greis, an anail measgaichte, an teine a’ bàsachadh. Cha tuirt iad dad. Taobh a-muigh, bha an sneachd a’ tuiteam, agus cha robh rathad sam bith fosgailte.
An ath-mhadainn, dhùisg i na ghàirdeanan. Cha do ghluais i. Chuir e a làmh air a cliathaich agus shleamhnaich e sìos gu a sliasaid. Dh’fhosgail i a casan. Chaidh e a-steach innte a-rithist mus robh an latha soilleir, slaodach, gun fhacal, a’ èisteachd ris a’ ghaoith air an taigh. Nuair a thàinig i, phòg i a làimh agus chum i i na beul.
Bha iad a’ fuireach mar sin tron gheamhradh. Air an là, bhiodh iad ag obair: e a’ gearradh fiodh, i a’ bleith mine, a’ càradh an aodaich. Air an oidhche, bhiodh iad air an leabaidh chaol, no air an làr ris an teine, a’ dèanamh a’ rud a bha toirmisgte. Uaireannan bhiodh i air a glùinean agus e air a cùlaibh, a làmhan air a cnàmhan, a’ dol a-steach innte gu domhainn fhad ’s a bha i a’ cumail a’ phreas. Uaireannan bhiodh i air a druim agus e a’ pògadh eadar a casan gus an robh i a’ guidhe air, agus an uair sin a’ gabhail e gu lèir.
Cha tàinig duine. Nuair a leagh an sneachd, chaidh iad chun a’ bhaile aon uair airson salann is snàthad. Chunnaic daoine iad còmhla agus cha tuirt iad càil, oir bha iad nam bràthair is piuthar, agus bha an taigh aca fada air falbh. Air an rathad dhachaigh, chuir i a làmh na làimh. Nuair a ràinig iad an gleann falamh, tharraing e i far an rathaid a-steach don choille, thog e a drathais, agus ghabh e i an aghaidh craoibhe, a beul fosgailte an aghaidh a rùsg, a’ ràdh ainm.
Bha an samhradh teth. Bhiodh i a’ snàmh anns an loch agus bhiodh esan a’ coimhead. Aon fheasgar thàinig i a-mach fliuch agus rùisgte agus shuidh i air, an dà chas air gach taobh, a’ gluasad gus an do chuir i a cheann air ais agus a thàinig e innte fhad ’s a bha a’ ghrian a’ dol fodha air na beanntan.
Cha do bhruidhinn iad air peacadh. Bhruidhinn iad air an teine, air a’ bhiadh, air a’ chroit. Agus air an oidhche, nuair a bha an dorchadas slàn, bhiodh i ag ràdh, “Thig a-steach,” agus bhiodh e a’ tighinn.
Sin mar a chuir iad seachad a’ bhliadhna.
